Nikonghong

Home » Cidamna

Category Archives: Cidamna

Cidamna le Natna Tatuam Pianna

Kawl ngam sungah natna lungno ii hong puak ahingawl pumpi sung natna tuatuamte ih nga thei na sia: zamei tawpna, zu neakna, thingnga antee tam ih neak ngawl hang, thau leih hang, chikhang, zunthum le chi sungah a thau tam leih hang veu hi. Hi thu taw kisai in. ih ngam sung omzia, a nuai a bangin kimu hi. (more…)

2014 Ebola Natna

West Africa ngam 3 ah abosa tha 8 sung Ebola natna nasia tatak in piang hi. Mihing 6,000 vaal in vei aa, 3,000 vaal thi hi. Democratic Republic of Congo ngam Ebola ngun (river) kiim pan 1976 kum a kimu natnalung (virus) ahimanh, Ebola virus ci in min kivaw hi. Ebola taw kisai heaktu kilawm thu pawl khat anuai abang hi.

  1. Flu natna taw kisun: A tel olbel in cileang flu natna nasia mama namkhat kici thei hi. Cisa, bukham, lua ngawp thi lua, ngil thol ngawp thi pai. Ebola virus nam 5 om aa, nam 1 sim ngawl mihingte in vei thei hi, nam khat sia nganhing bekma in vei thei hi. Lauhuai mama ahihang, Africa-ah mihing thina a piangsak natna ngilo theampo sungpan a nasia ngawlbel hi bilbel hi. ebola
  2. Hui sung pan kilaw ngawl: Ebola virus sia hui sung pan (airborne) kilaw thei ngawl hi. Natna nei cina khat ii khuaulsa, cilte, thisan cite kam sung tumtha, ahibuale, liamma taw kikhatha, ahibuale, mit sung, naak sung hong tumtha le kilaw thei pheang hi. Tua ahikom, nurse, syavuan le cina ou innkuanpui tam mama tungah natna kilaw hi. Siatna sung pan phatna khat sia, Ebola natna sia mihingte up bang in manlaang tatak a kilaw ngawp thei natna hi ngawl hi.
  3. USA zong ah Ebola cina om hi: Thomas Eric Duncan a kici Liberia ngammi khat a lawmnu le mealheakte kung hawtu September 19, 2014 ni USA theng aa, Washington DC Dallas vanleang leen zongah tawm vei tawlnga hi. Hong thet zawk ni 4 ciang, a ci hong sa aa, suuk ahikom, Texas Health Presbyterian zato kipuak hi. Ahihang, Ebola hi ngawl in a suuk thathong hi ci in kici phot hi. Liberia ngamah ama nasep sia shipping company khat ii driver hi. September 28 ni ciang suuk laleao in ngim mamakik aa,tasia ciang, Ebola hi tu ci in zato te in um pheang hi. Ngim mama in a thi tuza pheal in nacip aa, a thi kilaisak (dialysia) hi. Ama taw a kimu a lawm le mealheak theampo zatote in sit siat aa, kuama law man ngawl hi tu in kium hi. Virginia Dallas vanleang leen zong tawmvei tawlnga ahikom, Washington DC kiim ah omte patau ngawp uh hi. Liberia pan US hong paima, a innteakpa ii tanu Ebola natna nga ahikom, motor taw zato a paipuina pan kilaw hitu kium hi. US history sung amasabel Ebola case in kiciamte hi. Syavuante in ahitheiza hanciam hikale, October 8 ni thi hi.
  4. Ngam tam mama kilaw: Nidang hun in Ebola sia Africa ngam, taw sung (khuapi hi ngawlna) bekma a om natna hi aa, a lauhuai ngawl natna sazian sung kikoi hi. Abosa December tha Guinea le Sieraa Leon ngamngi khua khatah kum 2 pha patang khat in natna nga aa, ngamngi khua ahibangma ngam 2 sung kilaw tato suak hi. Kuama phawk ngawl kaal, taw sung ngamngi teng ah kilaw tato aa, March tha ciang leitung in kiphawk pheang hi. Leitungbup ii phawkma tam mama thi tuakzo hi. July tha ciang Liberian-American mi khat na a khualhaw kakoaina pan nga aa, Africa mihingsimh tambel ngam Nigeria ngamah a natna then hi. Nigeria ngam ah mihing 20 thi hi. Tuazawk ciang Senegal ngam ah kilaw tato lai hi. Tu kum sung bebek ngam 7 ah natna kilaw tato suak hi.
  5. Mihing tam mama na vei: Tuni ciang dong Ebola a vei mihing 6,000 vaal om aa, 3,000 vaal thi zo hi. Liberia ngamah a thi tambel aa, 1,830 thizo hi. WHO (World Health Organization) te in, November tha ciang mihing 20,000 ciang bang in vei thei tu ci in um hi. CDC (Centers for Disease Control and Prevention) te in January tha ciang 1.4 million bang in natna vei thei tu in um hi.
  6. Zawn leihu: Nasiabel a thuak ngam 3 teng sia a zawng mama ngam veu hi aa, ngam kumpi in healthcare taw kisai sum zangh zo mameal ngawl hi. Tua ahikom, hivacin in daalzo ngawl aa, hi ngam 3 ah mihing tam mama thi in, leitung ngamte ah kilaw tato suak hi. US kumpi in healthcare taw kisai mihing khat ii tungtaang kum khat $ 8,000 bang zangh aa, hi ngam 3 ah a kumpite ii ngammite atu healthcare taw kisai a sum zak sia kum khat $ 100 nuai hibek hi. Leitungbup ii average sia ngammi khat atu kum khat sung healthcare sum zakna $ 3,484 hi aa, Liberia ngamah $ 66, Guinea ngamah $ 32, Sierra Leone ngamah $ 96 bekma zangh zo hi. Sierra Leone le Guinea ngam zatote ah, cina thamtu syavuan le naseamte in khuttuamna, muktuamna le zaphin athak (new) ngangawn nei zo ngawl hi tuak hi. Tuazawk ciang laihe (literated) lai simthei zakhen a tawmbel ngamte sung kihel ahibangma, ngammite sungah Ebola taw kisai knowledge bangma om ngawl aa, manlaang tatak natna kilaw ngawp hi. Ei Kawl ngam sia laihe, laisimthei zakhen a saangbel zom level sung kiom hi. Ngaalkap kumpi hun a sep theampo sung ahoibel a sasepna hitu kaum hi. Laisimthei tawm ahikom, kidopdaan pan kipan, ngamtatdantu bangzata kihil hikale, telthiang vaset zongawl uh hi.

    adult_literacy_jpg.0

    Ngam tuatuam ii laihe, laisimthei zakhen phaza

  7. Zato naseam tam mama thilaw: Tukum Ebola tungtaang cinate bek hingawl, zato sang naseam 200 vaal bang thilaw hi ci in WHO in son hi. 1976 Ebola a kimu ciil kum zato sang naseam 11 thi hi, ahihang a kimu ciil kum hitana, Ebola virus ii ngitlodaan kitelcian ngawl lai ahikom, lamdang ngawl kici thei hi. Zato sang naseamte tung a law theina bulpi khatna sia, vanh kicinh ngawl hu hi. Khuttuamna, muktuamna, virus kidaalna za taw akidiasa zato puan te a kipan cina ou natu zak ngawl phamaw vanh bangma a hivacin om ngawl ahikom, kilaw ngawp hi. A 2na hangpi sia hi ngam 3 ah tumasia dong Ebola natna piang ngei ngawl ahikom, doctor le nurse te in kidop a kul hunlam tel meal ngawl in malaria ahibuale, flu sa in bawbawl phot ahikom ahi hi. A thumna hangpi sia cina tamlei aa, zato sang naseam kicing zo nawn ngawl leang ahikom hi. WHO in zato sang naseam tulaitak a omza ii ase 20 (21,000) vaal bang kisam ci hi.
  8. Ngeina le tel ngawl vai: Ebola huvua tam mama a thi theina hang khat sia ngeina le tel ngawl vai hang zong ahihi. A it innkuanpui khat natna a nga ciang, it leimeak aa kineise, koai biilbeal in tha pia paupui ahizong, natna hu a thisa khat koai in kapna ngeinate, kiitna kilakna ngeinate hang in innkuan sung khat zawk ciang khat kilaw hi. Liberia ngamah a thi theampo ii zakhen 75% sia numei, nupite hi ci in Liberia Ministry of Health na son hi. Ngam khangto ngawlte ahibangma kumpi te muan ngawlna zong ngammite sung ngeina bang hi zo hi. Liberia ngammi tam mama in, hi natna sia ngamdang huna deihu in, kumpite vawt tawm hi tu um uh hi. Sierra Leone ngamah a kumpite in natna nga cinate ii thi ngamdang ah zuak in ngaalhiam dan in zangh nuam ahikom, natna a pian thathei natu kumpi in vaihawm hi tu a um tam mama ci hi.
  9. Leitungbup zato sangte khanglo hak: Atatak cileang, Ebola natna sia a lauhuai lei ngawl, ngilo a kisa ngawl natna hi. Ahihang, a pian zawk tha 3 bang zawk ciang leitung zato sangte khanglo pheang in phawk pheang hi. American missionary 2 in natna hong nga phaphot buale zong khanglo ngawl lai thatu hi. WHO sum zakna budget kikhiamsi ahikom, naseam tam mama kitawlngasak ahihu zong, WHO in phawk pai ngawl hi ci in a mawsiat zong om hi. Pawl khat ii cina pan hi ngam 3 ah laboratory kicing in om ngawl ahikom, Ebola virus ahihunlam tel pai ngawl hi zawtu hi, lab technician te in Ebola virus ahina hong son thei buale, WHO in koibang Ebola ahihunlam tel pai thei tu ziam a ci zong om hi. Koibangpo ahizong, a kinial thei ngawl thu khat sia, natna a pian zawk tha 3 vaal, mihing tam mama thi zawk ciang leitung in phawk pheang ci thu ahi hi.
  10. Ebola virus hu a thi saang adang saang a thi tam zaw: World Bank ii thusonna khatah, Ebola natna in west Africa ngam teng zawm sak dikdek tu hi ci hi. Sumbuk tam mama kikhak in, saangte kikhaak in patangte lai sin ngawl in om uh hi, mihing tam mama naseam ngawl in inn ah om bikbek uh hi. Liberia ngam ii anbung a kina Lofa county lo ah lotho (farmer) le a innkuanpuite uh 170 bang thi ahikom, khatvei lai lo nasia mama a hing diildial mun, kuama om ngawl in thiim diide hi. Mun pawl khatte ah Ebola saang in an neak tu nei ngawl in a thi a tam zawktu lauhuai mama hi ci in, WHO na son hi. Natna dang taw a thi zong khakhang hi. West Africa ngamte ah malaria nasia mama aa, tua ngawl natna dang neite zong zato paile Ebola natna a kilawtu lau ahikom, zato zong zuan nawn ngawl in thitu kilawm ngwal a thi tam mama hi. Hong paitu maisang West Africa sungah nau suak athi, malaria, TB, HIV, zunthum, cancer, le natna ngilo tuatuam hu a thi sia, tukum Ebola puul natna hang in ase tam mama khangto tu hi ci in Disease researcher Jeremy Farrar in New England Journal of Medicine sungah at hi. Ebola natna in mihing bek hi ngawl in West Africa ngam teng ii siipuazii zong upmawk huai ngawl zadong in susia tu hi. Abosa kum khat kum 2 sung West Africa ngamte ii siipuazi sia khang nuam mama hi. Sierra Leone ngam sia 2013 kum sung GDP a khangtobel 2na hi aa, Liberia zong a 13na hi. Hi siipuazii khantona theampo thakhatthu in a tawlnga kiktu suak hi.
  11. Security threat: USA le leitung ngam lian tuatuamte in tukum Ebola puul natna sia “security threat” in ngaisun hi. “Public health threat” na ci ngawl aa, security threat ci hi. Public health threat le Security threat ii level sia kibang ngawl hi. Tua ahikom, Obama in Ebola control zawk natu US ngaalkap nga-ngawn paisak hi. 2005 H5N1 bird flu pian lai zong president Bush in security threat level in na koi ngei hi.
  12. Mihingte ii social life nasia lal mama: Pa le Nu te in Ebola a nga a tate, amate le amate bawl nuam ziam, ahibuale zato sangte bawltu in app nuam ziam khensat pai kul hi. Zato a kiaap nale, pa le nu taw ngei tahial kimu kik thei ngawl hi. Pa le Nu tam mama in a it uh a tate kuama taw kimu ngawl in kikoi tu aa, a khuangai huai a hesuak huai in a thi vave tu sia haksa sa mama uh hi. A thi zawk ciang a luang ngangawn zato sang vaipuak neite in haal in phumcip tu ci a ngaisut uh ciang haksa sa mama hi. Mihingte in thini it le ngai teng ii than ah thaktu sia lung ngul mama uh ahikom, khensat haksa sa mama uh hi. Eastern Liberia a om te in Ebola natna sia kumpite vawt tawm hi tu um hi. Eastern Liberia states pan a tamzaw in opposition party deizaw ahikom, kumpite in hong vawtsia, hong thisak siat nuam hi ci in um uh hi. Political sung kingaimawkna, kikhenna nasia vaial hi. Ebola natna vei khat dam kik le zong, a kiim a paam a lawmte in nidang bang in kitholpui ngam nawn ngawl hi. A suakta tamzaw sia a innkuanpuite natna taw a thisa hi lalai hi. A nu le pa Ebola natna taw a thi, a suakta patang khat na “Hong he theampo, hong mu ciang, lau in hong taisan vahiit, kuama na hong paupui nuam ngawl” ci in son hi.

Doppha: What is the Ebola Virus by VOX

ObamaCare le GOP

October 1 pan ObamaCare kipan ahihang, tudong senpi vahet ci om ngawl in problem tam mama hi. ObamaCare website ahi HealthCare.gov zong hoitak kitum thei vaset tatak ngawl ahikom, Obama le Health and Human Services Secretary (wun-kyi) Katheleen Sebelius kimawsiat aa, buai pui mama hi. Obama na health insurance na neisa a lui sia na cancel nuam bawle zong kinga hi ci in tam vei ma kamciam pia ahihang, mihing tam mama insurance lui ki-cancel sak ahikom, a lungkim ngawl tam vaial hi. (more…)

Arlu Juice le Cidamna

Arlu sia nisim ih neak hi aa, mun theampo ah ki ciing thei hi. Khamtung zong ah arlu lo ki nei aa, hoi mama hi. Ka no lai Halkha ka om uh lai zong huan sung ka nu in ciing thei bul aa, hoi mama ci sia ka ciamte lai hi.

Ei Khamtung Zo ngam pan arlu sia ante le sa taw ki huan khawm in Zo huan/ Zo antui ki ci hi. Kawl te zong in arlu sia ananam in huan bek dom ngawl, a pa dildel in at aa, kang kik in arlu kyaw ci in ki ne aa lim ki sa mama hi. USA ka thet laleo ciang arlu sia ei ii taang ih neak luang in a neak uh ahi hunlam ka mu laleo hi.

Arlu ii taangthu a kat kik uh ciang kum 2000 vaal hun lai Peru ngam ah ki nasia ciin mama ngei ci thu ki mu hi. Arlu ci kam mal sia India kala te kam hi aa, kala te tung pan ih nga ci thu zong ka za ngei aa, Thang nuai sang te na, siingmai na hi.

Minam theampo in arlu ki ne aa, ki he siat ahihang arlu asial in ne leang cidamna pha mama khat hi cisia a he ki tam lei ngawl hi tu um ing. Ei ih heak ngawl hang, Sen ngam, Japan ngam ahizong, Europe sung khawng zong ah, arlu sial neakna ii man phatna a he te na, nasia neak mama hi tuak hi.

Arlu sia a thiangtho sitset dong tui taw sil in a haw vel ngawl aa, blender taw ngoai cip leang atui suak aa, potato juice in hawp uh hi. Pawl khat na apple pum khat bang taw ngoai khawm aa, pawl khat na carrot taw ngoai khawm in ne uh hi. Cancer natna nei te bang arlu juice hawp tawntung le a cancer ki zel ngawl ci hi. Arlu tui a ne tawntung numei khat na arlu juice ka neak tawntung zawk ciang ka cisak hong hoi mama aa, ka biang bang a san sitset hi, ci in a at zong internet sung ah ka sim ngei hi.

Hub Pages ci web site khat sung ah arlu juice sia miracle juice drink na aa hi bang at hi.

Arlu 1, carrot 1, apple 1 sil sitset in blender taw ngoai tu, a thuk du te na lemon suk tu. Zing an na neakma nai 1 ma peuma hai khat hawp tu. Hi thei le ni khat 2 vei hawp tu aa, nitak nai 5 PM kiim hawp kik tu. Tua hi le na nipi 2 bang ciang na immune system (pumpi cidam tha haatna) hoi mama tu hi.

Hi Miracle juice ni sim manman hawp tawntung le te:

  • Cancer cell akhan ngawl tu control
  • Na lung, na tuap, na zunbu le na thin khaal tha haat sak
  • Ulcer taw kisai dama sak
  • Hearth attack nga ngawl natu hoi tuam sak
  • Thi khang nei te atu zong hoi mama
  • Immune system haatsak
  • Mit khua muna zong haat sak
  • Tha ngui, muscle na te atu hoi
  • Vun (skin) hoi sak
  • Long tawl, hun sanna zong nuam sak
  • Numei te niin taw kisai hoi
  • Ci sa zong kiam sak thei
  • Weigh loss ci aa, a ngitna kiam susuk te atu zong hoi hi ci hi.

Ih lei zawk ngawl tu za dong, aman ham hi liang ngawl ahite, hanciam ii, sin tek zo leang hoi mama tu um ing. Cidamna sia bangma taw ki lei thei ngawl hi.

TN

Dopha; Hub Pages

Cidamna (Thupha Daitui)

TB Natna: Kawl ngam sungah TB natna sia, kum 2011 surgahasee. see 4 in khanghi,ci hi.Tu laitak, a kibawl TB natna vei sia, 140,000 pha a, ahizong, a kibawl vet ngawl sia, 100 sungpan 60 (60%) bang om tu hi, ci hi. Bek domngawlin, 100 sung pan 4.2 (4.2%) bang peuma sia, TB za thathongte taw dam zo nawnngawl hi, ci hi. Khuano sung sang khuapi sungah TB natna tamzaw hi ci hi. Simsuak

Cidamna

Numeite a awng khaak le: Numeite nipi khat sung khatvei, nii vei bang bek, awng’ a pai te, noai cancer nga thei zawhiat hi. (more…)

Cidamna Khawk

Kaison Kaang
Kaison kaang sia ne nuam hi po leang nga tu a haksa ngawl, antui sung le mee sungah a kihel thei mee nam khat hi.

Taangh hun Egypt te in kaison kaang neakna hangin thangui tha tang kipuapha a, hong thahatsak hi ci hi. Greek pilna neite in kaison kaang sia maliamte dam palsak a, awmna, awmhel cite zongh damask thei hi ci hi. (more…)